โครงสร้างและหน้าที่ของเซลล์

ผนังเซลล์ ( Cell wall) พบในพืช ฟังไจ สาหร่าย แบคทีเรีย แต่ไม่พบในเซลล์สัตว์ เซลล์พืชมีผนังเซลล์ล้อมรอบเยื่อหุ้มเซลล์ มีหน้าที่ให้ความแข็งแรง ป้องกันอันตรายและ ช่วยให้เซลล์คงรูปอยู่ได้ ผนังเซลล์พืชมี 2 ชั้น - ผนังเซลล์ปฐมภูมิ ( Primary cell wall) พบมากในเซลล์พืชที่กำลังเจริญเติบโต หรือเซลล์ที่มีชีวิต -  ผนังเซลล์ทุติยภูมิ ( Secondary cell wall) เกิดภายหลังผนังเซลล์ปฐมภูมิ ถ้าพอกหนาขึ้นจะทำให้เซลล์ตาย เช่น ไฟเบอร์ และเวสเซลล์      ระหว่างเซลล์พืชมีชั้นเชื่อมระหว่างเซลล์เรียกว่า Middle lamella ( เกิดขณะมีกระบวนการแบ่งเซลล์) และระหว่างเซลล์พืชสองเซลล์มีช่องเล็กเปิดสู่เซลล์ที่ติดกัน เรียกว่า Plasmodesmata สารสำคัญในผนังเซลล์ของพืชและสาหร่าย ส่วนใหญ่ คือ เซลลูโลส ( Cellulose) อาจมีลิกนิน และเพคติน ในแบคทีเรียและไซยาโนแบคทีเรีย (สาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน) ประกอบด้วยสารพวก Peptidoglycan และในฟังไจเป็น Chitin             ** เซลล์สัตว์ไม่มีผนังเซลล์แต่มีสารเคลือบเซลล์ล้อมรอบเยื่อหุ้มเซลล์ ส่วนใหญ่เป็นสารพวกโปรตีน ...

คลอโรพลาสต์ ( chloroplast) เป็นพลาสติดที่มีสีเขียวพบเฉพาะในเซลล์พืช และสาหร่ายเกือบทุกชนิด พลาสติคมีเยื่อหุ้มสองชั้น ภายในโครงสร้างพลาสติคจะมีเม็ดสีหรือรงควัตถุบรรจุอยู่ ถ้ามีเม็ดสีคลอโรฟิลล์( chlorophyll) เรียกว่า คลอโรพลาสต์ ( pastid) ชนิดอื่น ๆ นอกจากคลอโรพลาสต์ได้แก่ โครโมพลาสต์ ( chromoplast) เป็นพลาสติดที่บรรจุเม็ดสีชนิดต่าง ๆ เช่น ไม่มีเม็ดสีเรียกว่า ลิวโคพลาสต์ ( leucoplast) ทำหน้าที่เป็นแหล่งเก็บสะสมโปรตีนหรือเก็บสะสมแป้ง หน้าที่สำคัญของคลอโรพลาสต์ คือ การสังเคราะห์ด้วยแสง ( photosynthesis) โดยแสงสีแดง และแสงสีน้ำเงิน เหมาะสมต่อการสังเคราะห์ด้วยแสงมากที่สุด ภายในมีโครงสร้างคล้ายถุงแบน ๆ มีเยื่อหุ้ม เรียกว่า ไทลาคอยด์ ( thylakoid) และไทลาคอยด์ จะเรียงซ้อนกันเป็นตั้ง เรียกว่า กรานุม ( granum) แต่ละกรานุมมีโครงสร้างเชื่อมต่อถึงกัน บนไทลาคอยด์มีสารสีที่ใช้ในกระบวนการ สังเคราะห์ด้วยแสง เช่น คลอโรฟีลล์ แคโรทีนอยด์ และมีของเหลวที่เรียกว่า สโตรมา อยู่รอบไทลาคอยด์ ในสโตรมามีเอนไซม์ที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการสังเคราะห์ด้วยแสง

แวคิวโอล ( vacuole)  คือ ถุงบรรจุสาร เป็นออร์แกเนลล์ที่มีลักษณะเป็นถุง มีเมมเบรนที่เรียกว่า โทโนพลาสต์ (tonoplast) ห่อหุ้ม ภายในมีสารต่าง ๆ บรรรจุอยู่ โดยทั่วไปจะพบในเซลล์พืชและเซลล์สัตว์ชั้นต่ำ ในสัตว์ชั้นสูงไม่ค่อยพบ แวคิวโอล แบ่งออกเป็น 3 ชนิด คือ 1. คอนแทร็กไทล์แวคิวโอล( contractile vacuole)   ทำหน้าที่รักษาสมดุลของน้ำ พบในเซลล์ อะมีบา พารามีเซียม 2. ฟูดแวคิวโอล ( food vacuole) บรรจุอาหารที่รับมาจากนอกเซลล์เพื่อย่อยสลายต่อไป พบใน เซลล์เม็ดเลือดขาวและสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว 3. แซบแวคิวโอล ( sap vacuole) พบในเซลล์พืช ตอนอายุน้อย ๆ มีจำนวนมาก แต่เมื่ออายุมากเข้าจะรวมเป็นถุงเดียวขนาดใหญ่ มีหน้าที่สะสมสาร เช่น สารสี ไอออน น้ำตาล สารพิษ

นิวเคลียส   ( Nucleus ) คือ ออร์แกเนลล์ ที่มีเยื่อหุ้ม 2 ชั้น ภายในบรรจุ สารพันธุกรรม ไว้ มักพบอยู่บริเวณกลาง เซลล์   และพบได้ใน เซลล์ ของพวกยูคาริโอต ซึ่งภายใน นิวเคลียส ( Nucleus ) จะมี ดีเอ็นเอ   ( DNA ) กับโปรตีนหลายชนิดที่เกาะตัวอยู่กับ ดีเอ็นเอ   ( DNA ) เช่น   ฮิสโตน   ( Histone )   [ โดยใน ดีเอ็นเอ ( DNA ) ก็จะมี ยีน ( Gene ) ต่างๆ] โดยขดตัวกันเป็น โครโมโซม   ( Chromosome )   นิวเคลียส   ( Nucleus ) มีหน้าที่ คือ การรักษาเสถียรภาพของ ยีน ( Gene ) ต่างๆและทำการควบคุมการทำงานต่างๆของเซลล์โดยผ่านการแสดงออกของ ยีน (Gene Expression)